I Legnickie Targi Książki Kresowej. Prawda, której nie da się pogrzebać

Dwudniowe święto literatury i pamięci wypełniło sale Legnickiej Biblioteki Publicznej. Wśród stosów książek o Kresach Wschodnich, przy akordeonowej nucie pieśni kresowych, rozmawiano o historii, która wciąż dzieli i łączy.

• Głosy z Sejmu i lokalnych władz otwierają debatę
• Kiedy książki stają się świadkami historii
• Muzyka jako most między pokoleniami

Głosy z Sejmu i lokalnych władz otwierają debatę

Uroczyste otwarcie pierwszej edycji Targów należało do posła na Sejm RP dr. Tadeusza Samborskiego oraz starosty legnickiego Adama Babuśki. W ich wystąpieniach powracały te same nuty: pielęgnowanie pamięci o Kresach, popularyzowanie wiedzy historycznej, rola literatury w zachowaniu dziedzictwa. Nie zabrakło też refleksji o młodym pokoleniu – o potrzebie budowania jego świadomości historycznej oraz o trudnym, ale koniecznym dialogu wokół doświadczeń XX wieku.

Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli władz lokalnych i centralnych. Obok parlamentarzystów i dygnitarzy z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pojawili się burmistrz Prochowic Alicja Sielicka, wójt gminy Kunice Krzysztof Błądziński oraz delegacja powiatu legnickiego z przewodniczącym rady Janem Łukaszem na czele.

Kiedy książki stają się świadkami historii

Program Targów zbudowany był wokół spotkań z autorami, którzy na co dzień pracują z trudnym materiałem źródłowym.

Ryszard Jan Czarnowski, autor publikacji o SS Galizien i krwawych dziejach Kresów, przedstawił wyniki własnych badań. Jego prelekcja dotykała dramatycznych wydarzeń, które do dziś budzą emocje i kontrowersje.

Grzegorz Nowak, znawca twórczości Melchiora Wańkowicza, zaprezentował książkę „Znowu siejemy w Polsce” – opowieść o Kresach północno-wschodnich. Po jego wystąpieniu sala przeszła w otwartą dyskusję: o historii, o pamięci, o odpowiedzialności za sposób, w jaki interpretujemy przeszłość.

Drugi dzień należał do prof. Stanisława Sławomira Niciei – historyka, który przez lata budował „Kresową Atlantydę”, tom za tomem dokumentując znikający świat. W Legnicy prezentował dwudziesty trzeci tom tej serii oraz „Ogród snu i pamięci” – historię Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie jako miejsca narodowej pamięci. Rozmowa z publicznością szybko przeszła od faktografii do pytań o ochronę dziedzictwa kulturowego i sens pamiętania.

Dr Lucyna Kulińska, autorka pracy „Zapomnij o Kresach”, zwróciła uwagę na mechanizmy fałszowania historii i niszczenia polskiej tożsamości na dawnych ziemiach wschodnich. Jej wystąpienie, oparte na analizie dokumentów Rady Głównej Opiekuńczej z lat 1943–1944, pokazywało, jak źródła historyczne stają się polem bitwy o narrację.

Muzyka jako most między pokoleniami

Oprawę artystyczną dwóch dni zapewnili Wiktoria Śliwa i Witold Klocek. Jej wokal, jego akordeon – razem tworzyli przestrzeń, w której pieśni kresowe brzmiały nie jak muzealne eksponaty, ale jak żywe, osobiste świadectwa.

Targi zorganizowane przez Starostwo Powiatowe w Legnicy, Legnicką Bibliotekę Publiczną im. T. Gumińskiego oraz Stowarzyszenie Kulturalne „Krajobrazy” zgromadziły patronów honorowych od wicemarszałka Sejmu po dyrekcję Muzeum Niepodległości. Hasło „Prawdy nie da się pogrzebać” okazało się nie tylko deklaracją programową, ale przewodnią myślą rozmów, które – jak każda szczera rozmowa o trudnej przeszłości – kończą się pytaniami, nie kropką.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Legnicy.